X
تبلیغات
ماهی تنها - سیستم ایمنی ماهی ها
تاريخ : دوشنبه بیست و چهارم بهمن 1390 | 1:22 | نویسنده : مونس رویاها

مقدمه

واژه لاتینی immunis به معنای از چیزی معاف شدن است و واژه ی immunology به معنای بررسی دستگاه ایمنی در برابر بیماری های عفونی به کار میرود.ایمنی در ماهیان به دو صورت اختصاصی و غیر اختصاصی ظاهر میشود که مزیت شکل اول،دوام و استمرار ان و مختص بودن ان به عوامل خاص عفونی است.ایمنی غیر اختصاصی دامنه وسیعی از بیماری ها را در بر میگیرد اما موقتی است و اندام های مختلفی در ایجاد ان نقش دارند.دستگه ایمنی در ماهی ها تشابه اساسی با پستانداران و پرندگان دارند اما به دلیل خونسرد بودن مانند سایر واکنش های حیاتی انها ایمنی شان نیز با توجه به گونه ماهی در دامنه حرارتی محدودی فعال می گردد و بدیهی است در این دامنه حرارتی حیاتی در محدوده کوچکتر فعالیت های ایمنی به حد اکثر خود میرسد.بطور مثال در کپور ماهیان در 8-12 تولید انتی بادی رخ میدهد اما در 8 درجه حداکثر مقدار انتی بادی تولید می شود و 75 روز طول می کشد ودر 28 درجه کمتر از 10 روز طول می کشدو در حرارت زیر 15 درجه سیستم تولید انتی بادی ضعیف می شود.

اندام های مرتبط با دستگاه ایمنی در ماهیان استخوانی(پی کی ساهو ):

1.     اندام ها ی لنفاوی اولیه که شامل تیموس و کلیه قدامی است

2.     اندام های لنفاوی ثانویه که شامل کلیه قدامی و بافت های لنفوئیدی مرتبط با مخاط وطحال واندام های اپی گونال و بافت های لنفی ضمیمه روده است

3.     کبد و قلب وپوست و روده

ایمنی  غیراختصاصی :

ایمنی غیر اختصاصی شامل موارد زیر است:

تراکم زیاد و قابلیت نفوذ کم اپیدرمیس

ترشحات موکوسی که دارای انزیم های است که علیه باکتری ها عمل میکند

ترکیبات خونی که میکرو ارگانیسم ها را برای فاگوسیته شدن اماده می کند

اینترفرون ها که علیه طیف وسیعی از ویروس ها عمل می کند

واکنش های التهابی که در استرس ها و بیما ری های عفونی ها کاهش می یابد

1-پوست:

اولین خط دفاعی در ماهی می باشد.اپیدرم، درم، فلس ها، به عنوان سپر های محافظت در برابر تغییرات شدید محیطی و ضربه های مکانیکی مطرح هستند که با ممانعت از ایجاد زخم ، احتمال بروز عفونت را کاهش می دهد.پوست ماهی ها با سایر مهره داران متفاوت است به این جهت که اپیدرم ماهی از سلول های زنده غیر کراتینی تشکیل شده است .

1-    1موکوس: خارجی ترین خط دفاعی است و شامل گلیکو پروتیین و پروتیوگلیکان و پروتیین هاست.

مهمترین عامل در ممانعت از چسبیدن باکتری و قارچ ها و انگل ها به سطوح پوششی است.

موکوس شامل انزیم های پروتیولیتیک و phنامناسب است که تناسب پوست را برای عوامل بیماری زا کاهش می دهد.موکوس شامل عوامل ضد میکروبی مثل لیزوزیم و و باکتریولیزین و کمپلمان می باشد.حرکت سلول های بیگانه خوار اپیدرم از اطراف زخم به سطح زخم پوستی ماهی نیز تایید شده است.

2-1 - فلس:

از طرفی متصل به بافت های پیوندی و از طرف دیگر به سطح خارجی پوست امتداد پیدا می کند.در بعضی از ماهی ها فلس از لایه موکوسی بیرون زده است و در بعضی با اپیدرم و درم پوشیده شده است.

3-1 -اپیدرم:

در زیر موکوس قرار دارد و شامل لایه های زیر است:

1.     سلول های سنگفرشی

2.     سلول های دوکی

3.     سلول های که کمی گردتر هستند

4.     سلول های ستونی که در غشای پایه قرار دارند

لایه 1و2 شامل سلول های گلابی ترشح کننده موکوس هستند.

در سرتاسر اپیدرم سلول های مهاجر نوتروفیلیک مشاهده می شودو در سر تاسر اپیدرم ماهی میتوز معمولا در لایه های پایینی دیده می شود.

4-1- درم:

در غشایه پایه قرار داردو شامل:

1.     بافت پیوندی فیبروزی است که در ان سلول های ملانوسیت قرار دارند

2.     عروق مویرگی در این لایه نفوذ کرده است تا مناطقی برای سیستم دفاع هومورال فراهم بیاورند.

3.     درم به وسیله ضریع به استخوانها متصل هستند و یا به سیستم عضلانی متصل می شوند.

2-سد محافظتی دستگاه گوارش:

دستگاه گوارش با دارا بودن :

ü     لایه موکوس

ü     Ph پایین

ü     ترشح و عملکرد انزیم ها ی هضمی (تریپسین و پپسین)

ü     ترشح صفرا

ü     وجود لنفوسیت داخل لایه پوششی ،ماکروفاژ و سلول های دانه دار ایوزینوفیلی (EGCs) در زیر مخاط روده ماهی ها

ü     بافت های لنفاوی وابسته به دستگاه گوارش در کوسه ها و سپر ماهی ها

بر خلاف پستانداران روده بالغ و غیر ملتهب ماهی ازاد اقیانوس اطلس نسبت به ذرات ریز غیر قابل نفوذ است .با این وجود قسمت خلفی روده ماهی ها بخش اعظم جذب روده ای مولکول های درشت را انجام می دهد.

3-ابشش ها

دارای سطح وسیع اپیتلوم هستند و نقش مهمی را در ورود میکرو ارگانیسم ها دارند.این دستگاه به واسطه :

Ø     تولید مخاط

Ø     اپیتلوم بسیار حساس که منجر به هایپر پلازی می شود که در بیماری ها ی ابششی همچون میکسوسپوریوز دیده می شود.

Ø     دارا بودن سلول های فاگوسیتیک که در طول مویرگ های ابششی قرار دارند

در مقابل بیماری از ماهی محافظت می کند.

4- التهاب

ویژگی های اساسی در یک التهاب حاد در بر گیرنده ی اتساع عروق و هجوم کمو تاکتیکی لوکوسیت ها از خون به منطقه التهابی می باشد.مکانیسم های طولانی مدت در ماهی ها با پستانداران مشابه است با این تفاوت که این مکانیسم در ماهی فاقد ماده انتی هیستامین می باشد که ممکنست عمل ان بوسیله سروتونین دستخوش تغییر شود.(نیلسون وهولمگرن،1992)

واکنش سلولی یک واکنش 2 مرحله ای است که شامل افزایش نوتروفیل ها به دلیل حرکت انها از رگ های خونی و تبدیل شدن به مونوسیت و ماکروفاژ قبل از رسیدن به منطقه التهابی است .کم شدن و ازدیاد نوتروفیل ها در عرض یک ساعت پس از به کار گیری یک محرک التهابی رخ می دهد وپس از 48ساعت به اوج خود میرسد.(افاسوو همکاران ،1998b).

5-عوامل هومورال غیر اختصاصی

این مواد بر اساس عملکردشان  به شکل زیر طبقه بندی می شوند:

1.     باز دارندگان رشد

2.     مهار کنندگان انزیم های تولید شده توسط عامل بیماری زا

3.     لیزین ها

4.     رسوب دهنده ها و اگلوتینین ها

این عوامل شامل کمپلمان ها و اینترفرون ها و ترانسفرین ها ولایزوزوم ها پروتیین های واکنش دهنده ی c (CRP) و پروتئین های متصل شونده با یون های فلزی واگلوتینین ها وهمو لیزین ها وپروتئاز هاو.............می باشد.

6- ساز و کارهای سلولی  دفاع غیر اختصاصی

1.     گرانولوسیت ها شامل نوتروفیل ها و ائوزونوفیل ها وبازوفیل ها هستند.در بین ماهی ها از لحاظ عملکرد و منشا به خوبی شنسایی نشده اند .بازوفیل ها در بیشتر گونه ها در ما هی ها حضور ندارند.گرانولوسیت ها از خون و بافت های لنفاوی و حفره صفاقی قابل جدا سازی هستند.نوتروفیل ها متحرک و بیگانه خوارو دارای خاصیت باکتری کشی و تولید کننده اکسیژن هستند ولی این ویژگی نوتروفیل ها در مقایسه با قدرت ماکروفاژها در سطح پایین تری است .نوتروفیل ها دارای گیرنده های انتی بادی و کمپلمان به صورت توام می باشد.

2.     مونوسیت ها و ماکروفاژها :مونوسیت موجود در بافت ماکروفاژنامیده می شود ماکروفاژها بر اساس محل قرار گرفتن نامهای متعددی به خود می گیرند مانند کوپفر در کبد و گلیال در مغز.این سلول ها تولیدات متعددی شامل انزیم ها ،پپتید های ضد میکروبی ،متابولیت های اکسیژن،متابولیت های اراشیدونیک اسید و سیتوکینین ها را ترشح می نمایند.

3.     سلول های سیتو توکسیک غیر اختصاصی (NCC)

ایمنی اختصاصی

ایمنی اختصاصی دو بازو دارد که شامل ایمنی هومورال و ایمنی به واسطه سلولی است.

ایمنی هومورال:

سلول های Bاز سلول های بنیادی پیش ساز سلول های Bتولید می شود.این سلول ها از کلیه قدامی نشات می گیرد.به محض اینکه مولکول های گیرنده سطح سلول Bبا انتی ژن بیگانه پیوند می گردد و گیرنده های اینتر لوکین ان تحریک می شوند،سلول های Bفعال می شوند و کلاس جدیدی از انتی ژن MHC2را بروز می دهند .گیرنده های غشایی اختصاصی انتی ژن ،در شرایط ویژه ای در سطح سلول متراکم می شوند.سلول های B متوالی تقسیم می شوند و سلول های ترشح کننده انتی بادی مثل پلاسماسل وسلول های خاطره ای ایجاد می کنند.

پلاسما سل ها در سر تاسر بدن منتشر می شوند ولی بیشتر در کلیه قدامی و وطحال تجمع میابند و 3-6روز بعد از ترشح می میرند و سطح انتی بادی خون کاهش میابد .دومین جمعیت سلولی مشتق از سلول های Bکه شبیه مولدشان هستند به سلول های خاطره معروف هستند.مواجهه مجدد دستگاه ایمنی با یک ماده تحریک کننده دستگاه ایمنی به دلیل حضور خاطره ایمنی ،باعث ایجاد پاسخ ایمنی می گردد.این پاسخ به 3 طریق از پاسخ اولیه قابل تشخیص است.

1.     فقط انتی ژن های پروتئینی پاسخ ایمنی را تحریک میکنند.

2.     پادتن ها سریع تر و در طول 1-3 روز در غلظت های بیشتر تولید می گردد.

3.     پاسخ در مدت طولانی تری حفظ می گردد.

عملکرد پادتن ها:

ü     خنثی سازی

ü     اگلوتیناسیون

ü     اسپونیزه کردن

ü     تخریب سلولی با واسطه کمپلمان

ü     کشتن اجرام با واسطه سلول های وابسته به پادتن

محدودیت پاسخ هومورال:

پاسخ ایمنی در برابر میکروب های ازاد در خون و فضای خارج سلولی موثر است ولی در برابر پاتوژن های داخل سلولی مثل باکتری ها ،ویروس ها،تک یاخته ها و قارچ ها محافظت نمیشود و میزبان باید از ایمنی سلولی بهره گیرد.

پاسخ سلول های Bبه یک انتی ژن به همکاری سلول های مختلف وابسته است .این سلول ها شامل پردازش کننده و ارایه کننده Agمانند ماکروفاژها وt-helperکه سلول های Bو عوامل کمک کننده را ترشح می کنند می باشد.

ایمنی سلولی:

لنفوسیت های Tاز سلول های بنیادی  در مغز استخوان منشا می گیرند و در تیموس بالغ می شوند.ضمن بلوغ در تیموس کیرنده ویژه انتی ژن در سطح انها بوجود می اید که TCRنامیده میشود.لنفوسیت های Tقابلیت شناسایی انتی ژنی را دارند که همراه با پروتئین های غشای سلول باشد.زمانی که یک سلول T ساده با انتی ژن که همراه مولکول MHC روی سلول است برخورد می کند ، تکثیر یافته ، سلول های حافظه یی T و انواع سلول های T موثر را بوجود می اورد .

سلول های T به دو گروه تقسیم می شوند :

                     1) سلول های T کمک کننده

                   )2 سلول های T کشنده ی سلول

               سلول های TH فقط انتی ژن همراه با کلاس MHC2 را شناسایی می کند. سلول های Tc فقط انتی ژن همراه با کلاس MHC1 را شناسایی می کند.

ایمنی با واسطه سلولی CM1 :

Tcell ها به دو صورت عمل می کند:

    1) مستقیم : T کشنده ها

    2 )غیر مستقیم: از طریق ازاد سازی لمفوکین ها در اثر تحریک انتی ژن ها که این لمفوکین ها انواع دیگری از سلول ها و به ویژه ماکروفاژ ها را برای اجرای واکنش فعال می کنند



  • کد آهنگ
  • فروش لینک